کارشناسی ارشد و مطلب دوم در باره بخش مهمی از زمین لغزش ها

میباشد  که متاسفانه در ایران به آن توجه نمیشود (در حدی که اینجانب

 حقیر میدانم).

                        حرکت های توده ای :

به گسیختگی مواد تشکیل دهنده دامنه های پر شیب بر اثر عوامل آبگیری

و کاهش نیروی اصطکاک و افزایش نیروی ثقل حرکت های توده ای اطلاق

میگردد .

عوامل موثر در حرکات توده ای به نظر دونالد:

۱: نوع سازند (اصلیترین عامل). سازند هایی مانند مارن شیل و یا تناوبی

 از این دو  مستعد حرکات توده ای میباشند.هر چه رس های غیر اشباع

 مانند مونت موریلونیت و  ایلیت زیادتر باشد سازند حساستر به حرکات

توده ای میباشد.همچنین هر چه نمک های  کلرور سدیم زیادتر  باشد سازند

 حساس تر به فرسایش است.

۲: میزان رطوبت:در اقلیم های مرطوب و نیمه مرطوب و دامنه های رو به

 شمال و بارش  های برفی متوالی همچنین دوره های خشکسالی و رطوبت

میتواند در تشدید حرکات توده ای  نقش  داشته باشد.

۳: وضعیت تکتونیک (توپوگرافی ): شیب دامنه (شیب های بالای ۳۰

 در صد) و شیب و جهت  لایه ها گسل و شکست ها میتواند در تشکیل و

 تشدید حرکات توده ای نقش داشته  باشد.

۴: نوع استفاده از زمین

انواع حرکات توده ای : تقسیم بندی های متعددی وجود دارد. مهمترین

آنها تقسیم بندی  شارپ ,دونالد و طبقه بندی ایرانی (!!!!!) میباشد.

طبقه بندی شارپ: شارپ حرکات توده ای را به دو دسته تقسیم کرد:

۱):جریان ها : در محیط مرطوب : مانند رانش زمین (Earth flow) سولیفلوکسیون.

   روانه گل (Mud flow) . زمین لیزه (Slumping) . در این دسته از حرکات

تود ه ای سرعت   از  بالا به پایین کم میشود. و عامل اصلی آن کاهش اصطکاک داخلی است.

۲):لغزش ها و ریزش ها :در محیط خشک .شامل ریزش (Falling).خزش

(Creeping).

لغزش(Landslide) .ژلیفراکسیون(Gelifraction). در این دسته سر عت حرکت

مواد از بالا به پایین یکسان میباشد.

ویژگی های لغزش ها :

1):معمولا در توده های خاک و یا سنگی مقاوم رویی که دارای زیر بستر

سست (مارنی) باشند اتفاق میافتند.

۲):خط گسستگی (Timberline) به صورت خط طولی میباشد.

۳):محدوده آن رو ی دامنه وسیع است.

۴): بخشی از دامنه به صورت پله ای پایین میاید.

۵)به دیواره ایجاد شده اسکارپ(Scarp) میگویند.

۶): معمولا در اثر گسل یا بریدگی پای دامنه در اثر جاده سازی و یا عبور

 رودخانه و آبراهه از پای دامنه و شسته شدن پای دیواره تشدید میگردد.

۷): شاخص روانی در لایه زیرین بیش از سایر نقاط است.

منبع :جزوه ژئومورفولوژی دکتر اختصاصی( دانشگاه یزد)

                               زمین لغزش های ثانویه

زمین لغزش های بزرگ (مرکب) معمولا شامل زمین لغزش های کوچکتری

هستند که به آنها  زمین لغزش های ثانویه گفته میشود. این زمین لغزش ها از

 چندین جهت با زمین لغزش های  مرکب متفاوتند:

• حجم کمتری دارند .
• از طریق نفوذ آب به لایه های زیرین به به سرعت اشباع میگردند.
• به نیروی کمتری برای آغاز حرکت نیاز دارند.
• بیشتر از زمین لغزش های بزرگ اتفاق میافتند (فراوانی حرکت بیشتری

    دارند).

• نیروی عامل حرکت در این نوع زمین لغزش ها میتواند مستقل از زمین
• لغزش اصلی و دیگر زمین لغزش های ثانویه اطراف آن باشد.

 منابع آب تحت کنترل بشر مانند سیستم های آبیاری و فاضلاب به میزان

زیادی  بر اشباع شدن لایه زیرین زمین لغزش های ثانویه تاثیر میگذارد.شکل

 و جهت زمین لغزش های ثانویه معمولا توسط وضعیت آب زیرزمینی ـ مکان مورد

نظر ـمورفولوژی سطحی ـ خصوصیات مواد تشکیل دهنده سنگ بستر و وجود

 ـ تراکم و جهت درز های ساختمانی در زمین لغزش اصلی  تعیین میگردد.

افزایش درجه شیب در زمین لغزش های اصلی اغلب منجر به توسعه

 زمین  لغزش های ثانویه و جریانات واریزه ای سطحی میگردد.حرکت و

 جابه جایی زمین لغزش اصلی ممکن است منجر به گسترش سطح شکست

گردد که این امر باعث تشکیل زمین لغزشهای ثانویه بیشتری میشود.به طور

 کلی خطرات زمین لغزش های ثانویه بیش از زمین لغزش اصلی میباشد.

وجود آب زیرزمینی باعث گسترش درز ها و انحلال سیمان ـ فرسایش مکانیکی

(از طریق فرسایش لانه ای ) میگردد.که تمامی این عوامل منجر به رشد سریع

 سطوح شکست در طول جابه جایی زمین لغزش های اولیه و ثانویه میگردد.

به هنگام آنالیز هیدرولوژیکی این زمین لغزش ها نباید آناه را به عنوان یک واحد

یکنواخت و همگن به حساب آورد.زیرا این نوع زمین لغزش ها دارای خصوصیات

 متفاوت هیدرولوژیکی میباشند.

منبع:            Landslides_landslide mitigation  

              Reviews in engineering geology 1992