|
آبشارک ها ( Riffles) و حوضچه ها (Pools)
احتمالا شما دوست عزیز رودخانه های مناطق کوهستانی را دیده باشید . اگر با دقت
به این رودخانه ها توجه کرده باشید ، در قسمتی از رودخانه ناهمواریهای سنگی ،
قلوه سنگی و ... وجود دارد که از روی آنها آب با سرعت متفاوتی از دیگر بخشها عبور میکند .
این منظره شبیه به آبشار کوچکی میباشد .
به این آبشار ها اصطلاحا آبشارک( Riffle) میگویند .بر روی آبشارک کلیک کنید .
پس از اینکه آب از روی ناهمواری های یاد شده عبور کرد وارد بخش عمیق و حوضچه مانندی
میشود ، در این بخش سرعت آب نیز کاهش خواهد یافت.به این بخش از نهر یا رودخانه ،حوضچه
یا آبگیر میگویند . همانطور که قبلا نیز اشاره گردید نمونه گیری های رسوبشناسی ،
بررسی های هیدرولوژیکی ، و مورفولوژیکی رودخانه در بازه انجام میگیرد . ولی برای هر
نوع بررسی ، برای مثال به منظور مقطع گیری از رودخانه و یا بررسی های رسوبشناسی باید
آگاه باشیم که در چه بخشی از این بازه باید نمونه گیری ها انجام گردد . این قوانین در
کتاب های راهنمای کاری متعدد عنوان شده است ولی در ایران خبری از هیچ کدام از این
موارد نمیباشد .
این دوبخش در انواع رودخانه ها ( مستقیم ،مئاندری و... ) وجود دارند ولی در مناطق
کوهستانی آشکارتر مشاهده میگردند و یک طرح کلی و منظم هستند و خود به
خودی به وجود نمی آیند .
آبشارک ها و حوضچه ها دو بخش اصلی بازه نهر ها میباشند . این دو بخش به واحد های
ژئومورفولوژیکی ( یا زیستگاهی ) بیشتری تقسیم میشوند .
به یاد داشته باشید که سیستم رودخانه ای یا نهر ، سیستم بسیار حساسی میباشد تا حدی که
وجود بخشی از تنه درخت ( LWD) در رودخانه میتواند در مقیاس های مختلف و تا کیلومتر ها
مورفولوژی رودخانه را تحت تاثیر قرار دهد . احداث سازه های مختلف نیز چنین تاثیری دارد .
از طرف دیگر ، اهمیت این دو ساختار به لحاظ زیستگاهی بسیار مورد توجه زیست شناسان و
اکولوژیست های سراسر دنیا میباشد ، چرا که حوضچه ها محل اصلی تخم گذاری ماهیان و
آبزیان دیگر میباشد و آبشارک ها زیستگاه بسیاری از بیمهرگان و مهره دارانی است که برای
حفظ اکوسیستم رودخانه ای حائز اهمیت هستند . بنابراین جدا از اهمیت شناخت این دو ساختار
در رودخانه ها به منظور شناخت محل مناسب نمونه برداری ها و دیگر اعمال آبخیزداری ، اهمیت
اکولوژیکی و زیستگاهی زیادی دارند . متاسفانه در کشور عزیزمان ، اغلب آبخیزداران محترم به
شناخت و اهمیت این موضوع واقف نیستند .
به یاد داشته باشید که حوزه آبخیز یک سیستم است و همه اجزای این سیستم با هم رابطه
دارند و تغییر کوچکی در هر یک از اجزا ( منظور از اجزا ، آب ، پوشش گیاهی ، زمین شناسی
و ... میباشد ) سبب تغییر در اجرای دیگر و در نهایت کل حوزه آبخیز میگردد. متاسفانه برخی
آبخیزداران ، از علم آبخیزداری فقط سازه های آبخیزداری را میشناسند .
برای اطلاعات بیشتر به این کتاب مراجعه نمایید .
ادامه دارد.... .
نگرش سیستمی به حوزه آبخیز
نوشته شده توسط مهران در یکشنبه پنجم فروردین 1386 ساعت 19:17 | لینک ثابت |
|
