جریان تالوگ و حلزونی :
جریان تالوگ : جریانی است که از عمیقترین خط بستر رودخانه حرکت میکند ( جریان متمرکز- جریان سریع) . پس جریان تالوگ در قسمت های مستقیم رودخانه اثر میکند و در قسمت ابتدایی و میانی رودخانه موثر است ، در اینجا فقط تخریب بستر داریم . جریان حلزونی یا Helical : این جریان در سر قوس هایی که حالت پیچ و خم میابند ، پدیدار میشود . برای شناخت بهتر این جریان باید بدانیم که در محل قوس های رودخانه که تقریبا به شکل مثلث است ، دو نیرو اثر میکند . 1- نیروی جاذبه عرضی : تمایل جریان در اینجا به سمت کناره ها است و با توجه به مسائل هیدرولیکی رودخانه این جریان از بالا ( سطح آب ) تا پایین ( کف بستر ) ثابت است . 2- نیروی گریز از مرکز :از سطح آب تا کف بستر نیروی گریز از مرکز کاهش میابد . برآیند این دو نیرو یک جریان چرخشی در سر قوس های رودخانه ایجاد میکند . هر چه قوس های رودخانه انحنای بیشتری یابند ، این عمل شدیدتر است . بنابراین در قوس های خارجی مئاندر همواره تخریب و در قوس های داخلی مئاندر رسوبگذاری داریم. |
لينک ثابت نوشته شده در شنبه سوم شهریور 1386ساعت 8:27 توسط مهران
|
|
|
|
در بحث های پیشین عوامل موثر در فرسایش کناری رودخانه را مورد بحث قرار دادیم . توجه داشته باشید که این عوامل بسیار زیاد هستند . شما با کمی تامل میتوانید عوامل دیگری را نیز بیابید که مستقیما و یا غیر مستقیم بر فرسایش کناری تاثیر گذار هستند . از جمله عوامل انسانی ، نوع پوشش گیاهی و ... . در کشور ما نیز به دلیل شرایط اقلیمی خاص و وجود سازند های حساس به فرسایش آبی و البته عدم داشتن اطلاعات در زمینه حفاظت کناری و البته تا حد زیادی نبود وجدان کاری باعث شده تا فرسایش کناری به یک معضل تبدیل شود ( مثل دیگر معضلات) . از طرف دیگر ، یکی از وظایف یک آبخیزدار ، جلوگیری از فرسایش کناری رودخانه میباشد . پروفسور روزگن در مقاله ای که قبلا معرفی شد ، اشاره نموده که در بسیاری موارد نرخ فرسایش کناری بیشتر از فرسایش بستری است . یکی از دلایل مهم عدم کارآیی آبخیزداران و طرح های آبخیزداری نداشتن اطلاعات درست و دقیق در زمینه مورد بحث آنها است . چرا که بسیاری فقط به دنبال تعاریف غیر کاربردی هستند . برای نمونه ، فرسایش چیست ؟ انواع فرسایش ؟ آبخیزداری یعنی۱ - ۲ - ۳.... . تعاریف حوزه آبخیز۱-بر اساس گفته .... .۲ - بر اساس ... ... . مدل های فرسایش ۱-.. ۲-.. .. این تعاریف برای مردان بزرگ اندیش لازم است ولی به هیچ وجه کافی نیست . پس خواهش میکنم . کنجکاو باشید . با نگرشی باز به موضوعات بپردازید و یک جنبه به موضوع نگاه نکنید . بررسی فرسایش کناری رودخانه به دو روش کلی میتواند انجام گردد. ۱- بررسی مکرر مقطع عرضی و پروفیل طولی رودخانه . وقتی که شما مقطع عرضی یک نقطه از رودخانه را مکررا( در فواصل زمانی مناسب ) ترسیم نمایید . در واقع تغییرات کناره و بستر رودخانه را ترسیم نمودید . زیرا در این فاصله زمانی جریان آب و یا عوامل دیگر باعث فرسایش و یا رسوبگذاری میشوند . پروفیل طولی نیز به همین ترتیب .البته ترسیم پروفیل طولی رودخانه بسیار مشکل تر از مقطع عرضی است . ( منظور ما در اینجا، ترسیم پروفیل طولی رودخانه از طریق نقشه برداری در منطقه است نه با نرم افزار های GIS) . ۲- استفاده از پین های فرسایشی : اگر هدف شما تغییرات کوچک کناره رودخانه است ، میتوانید از پین های فرسایشی استفاده کنید . این پین ها ۱۶/۱ تا ۸/۱ اینچ قطر و ۴ تا ۱۲ اینچ طول دارند و جنس آنها فلزی است . پین ها را به طور افقی و در فواصل معین در کناره های رودخانه میکوبند . به طوری که مقدار معینی از آنها بیرون باشد . سپس ارتفاع هر پین را با خط کش و ...اندازه گیری میکنند . با بازدید پی در پی این پین ها ، اندازه ای که پین از خاک کناره بیرون آمده اندازه گیری می کنند . اگر پینی در جای خود وجود نداشت ( ممکن است بر اثر جریان آب پین کنده شود ) در همان ارتفاع ، پین دیگری میکارند . به همین راحتی موفق باشید منبع: مطالبی که با حروف پررنگ نوشته شده : Stream channel reference site : an illustrated guide to field technique USDA |
لينک ثابت نوشته شده در پنجشنبه بیست و هفتم اردیبهشت 1386ساعت 15:11 توسط مهران
|
|
|
|
یکی از مهمترین اعمالی که در زمینه حفاظت خاک و حوزه آبخیز باید صورت گیرد ،
جلوگیری از فرسایش غیرطبیعی کناره رودخانه میباشد .این نوع فرسایش یکی از دلایل اصلی آلودگی های منابع غیر نقطه ای است .روش های حفاظت کناره رودخانه میتواند نقش عمده ای در کاهش فرسایش کناری داشته باشد . تا حد امکان سعی میشود تا از پوشش طبیعی ( تجدید پوشش گیاهی) کناره رودخانه برای نیل به این هدف استفاده گردد و در غیر این صورت از وسایل مکانیکی به تنهایی و یا همراه با پوشش گیاهی استفاده میشود . در پست های بعدی جدیدترین روش ارزیابی پوشش گیاهی حاشیه رودخانه ( PFC) را به شما معرفی میکنم . عوامل موثر بر فرسایش کناری رودخانه بر اساس گفته روزگن Rosgen دانشمند بزرگ رشته آبخیزداری به شرح زیر میباشد . فرسایش کناری نهر از دو عامل اصلی منشا میگیرد : 1- خصوصیات کناره آبراهه ( پتانسیل فرسایش پذیری ) 2- نیروهای هیدرولیک / ثقلی فرآیند های غالب فرسایش کناری رودخانه شامل فرسایش سطحی ، شکست شیب ( شکست صفحه ای و چزخشی) ، جداسازی ذرات توسط آب جاری معمولا در پنجه کناره رودخانه ، فرآیند متوالی یخ زدگی و ذوب یخ ، خشکی ، نشست خاک ، فشار مثبت آب منفذی ، فرسایش لانه ای ، نیرو های هیدرولیک و ثقلی در پوشش خاک و همچنین در ستونی از آب رودخانه ، گرادیان سرعت آب ، تنش برشی ، پایین رفتن و بالا آمدن آب در نزدیکی کناره رودخانه میباشد . برگرفته از مقاله : A PRACTICAL METHOD OF COMPUTING STREAMBANK۱ EROSION RATE David L Rosgen شاید بهتر باشد کمی شما دوست عزیز را با دیوید ال روزگن آشناکنم . در پست های قبلی در بخش طبقه بندی رودخانه ها ، به واقع کاملترین نوع طبقه بندی به نام طبقه بندی روزگن را معرفی نمودیم( ممکن است این پست به لحاظ فونت و اندازه فونت مناسب نباشد ( ببخشید)) .روزگن یکی از بزرگترین محققان در زمینه فرسایش و مورفولوژی رودخانه میباشد .شما بهترین مقاله ها در این زمینه ها را در مقاله های روزگن میابید. این دانشمند بزرگ طبقه بندی ارائه داده که در بسیاری از کشور ها به نوعی پایه و اساس فعالیت های مدیریت حوزه آبخیز و رودخانه میباشد .وی کتاب معروفی به نام مورفولوژی رودخانه تالیف نموده که در این کتاب به مباحث تئوری و روش های عملی محاسبات موفولوژیکی پرداخته است . جامعه آبخیزداری دنیا به این مردان بزرگ مدیون میباشد . وقتی مقاله های بسیاری درباره فرسایش و رسوب میخوانیم ، مشاهده مینماییم که متاسفانه فعالیت های آبخیزداری در ایران پایه و اساس علمی ندارد. تقریبا هیچ کس از طبقه بندی ، روش های صحیح نمونه برداری رسوبات و.. اطلاعی ندارد .دانشجوی کارشناسی یا کارشناسی ارشد فکر میکند که از همه چیز اطلاع دارد ، دریغ از اینکه حتی استاد او از آبخیزداری سر در نمیاورد . نمونه آن را میتوان در برخی دانشگاهها مشاهده نمود . اگر چه در ایران کسی از شما کار درست نمیخواهد! و اگر هم روش درست کاری را انجام دهید با مشکل مواجه خواهید شد !، ولی اگر همه ما یکدست شویم ، همه ما وجدان کاری داشته باشیم ، همه ما همواره مطالعه کنیم ، به جای رقابت های بیهوده در اخذ نمرات بالا که بسیار وقت گیر و بیهوده است ، به دنبال نقاط ضعف آموزشی باشیم ، چه کسی میتواند جلوی این قول علمی که تک تک شما در ساخت آن سهیم بودید بگیرد؟! . نرخ سالانه فرسایش خاک در ایران ۵/۷ درصد فرسایش سالانه کل جهان را شامل میشود . ایران سومین کشور از لحاظ سرعت تخریب منابع طبیعی در دنیا میباشد . یعنی فاجعه از استاد محترمی که در ارتقای سطح علمی و اجتماعی اینجانب از هیچ کمکی دریغ نکرد ، صمیمانه سپاسگذارم . ۱ : گاها دانشجویان محترم کلمه Stream ر ابا River اشتباه میگیرند. اگر چه درمتن بالا Stream رودخانه معنی شده است ولی در حقیقت به معنای نهر میباشد .گاها این کلمه را آبراهه نیز معنی میکنند که ظاهرا این معنی اشتباه میباشد .
|
لينک ثابت نوشته شده در پنجشنبه سوم اسفند 1385ساعت 8:55 توسط مهران
|
|
|
|
طبقه بندی بر اساس ابعاد:
این سیستم طبقه بندی بیشتر کاربرد کنترل فرسایشی دارد. طبقات گالی عمق گالی مساحت زهکشی گالی(هکتار) ۱- گالی کوچک کمتر از ۱ متر کمتر از ۲ ۲- گالی متوسط ۱ تا ۵ متر ۲ تا ۲۰ ۳- گالی بزرگ ۲ تا ۲۰ متر بیشتر از ۲۰ برگرفته از فرورت و همکاران ۱۹۵۵ طبقه بندی بر اساس شکل : ( شکل شماره ۳) ۱- گالی های U شکل : در جایی که خاک سطحی و زیر سطحی مقاومت یکسانی نسبت به فرسایش داشته باشند.در نتیجه دیواره های قائمی تشکیل میگردد. ۲- گالی های V شکل : در جایی تشکیل میگردند که خاک زیر سطحی مقاومت بیشتری نسبت به خاک بالای خود داشته باشد. ۳- گالی های ذوزنقه ای شکل: وقتی کف بستر گالی از موادی مقاوم تر از مواد لایه بالاتر خود تشکیل شده باشد. منبع: FAO watershed management field manual - Gully control... طبیعت والاترین حاصلها را با ساده ترین ابزار میافریند: آفتاب ، گلها ،آب و عشق |
لينک ثابت نوشته شده در جمعه بیست و نهم دی 1385ساعت 16:51 توسط مهران
|
|
|
|
گسترش خندق ها :
فرسایش ورقه ای : باعث برداشت لایه نازکی از خاک در زمین شیب دار میشود و در جایی که سرعت رواناب سطحی حدود ۰.۳ تا ۰.۶ متر بر ثانیه باشد روی میدهد. با این حال در اغلب موارد فرسایش پاشمانی سبب جداسازی ذرات و جابجایی آنها به پایین دست میگردد. به زحمت میتوان طی دوره کوتاهی فرسایش ورقه ای را محاسبه نمود.زیرا فرسایش ورقه ای فرآیندی تدریجی است. ولی در دراز مدت میتوان اثرات این فرسایش را به شکل بیرون زدگی ریشه گیاهان و از بین رفتن لایه سطحی خاک مشاهده نمود . فرسایش شیاری: این فرسایش با برداشت خاک توسط جریان های سطحی شکل میگیرد.جریان های سطحی معمولا در کانال های کوچک و کم عمق جاری میگردند. عمق این کانال ها کمتر از ۳۰ سانتیمتر میباشد. چون سرعت جریان سطحی در فرسایش شیاری بیشتر از فرسایش ورقه ای است در نتیجه قدرت فرسایش جریان شیاری بیشتر میباشد. به دلیل ابعاد کو چک کانال ها میتوان با شخم زنی یا کشت گیاهان به مبارزه با این فرسایش پرداخت. خندق ها : در جایی که شیارهای کوچک به هم ملحق شوند خندق ها ایجاد میگردند به شرطی که عمق شیار تشکیل شده از ۳۰ سانتیمتر بیشتر شود. نرخ فرسایش خندق ها بستگی به ویژگی های تولید رواناب در حوزه آبخیز دارد: مساحت زهکشی ،خصوصیات خاک ،مسیر رواناب، ابعاد و شکل خندق و شیب کانال خندق .خندق ها بسیار مخرب هستند و به دلیل عمق زیاد ، نمیتوان با شخم رنی یا کاشت گیاهان با این نوع فرسایش مبارزه کرد. یک خندق در سه مرحله شکل میگیرد: فرسایش آبشاری ( Waterfall) ، فرسایش کانالی در راستای بستر خندق و لغزش در کناره های خندق. بررسی هایی که به منظور کنترل خندق ها انجام میگیرد باید بر اساس پیشرفت این سه مرحله بنیان شود. ۱- فرسایش آبشاری : فرسایش آبشاری شامل ۳ مرحله میباشد : ۱- مرحله اول : در ابتدا فرسایش ورقه ای به فرسایش شیاری تبدیل میشود . سپس شیارها ها عمیق میشوند تا جایی که به افق B خاک برسند. ۲- مرحله دوم : خندق به افق C رسیده و مقداری از مواد مادری ( Parent material) برداشته میشود.سرخندق اغلب در جایی شکل میگیرد که آب جاری از بالا دست به کف گالی ریزش کند. ۳- مرحله سوم: ریزش آب به کف گالی باعث کنده شدن کف میشود .کنده شدن هم به طور مستقیم و هم از طریق پاشمان ذرات انجام میگیرد.هنگامی که عمق حفره کنده شده زیاد شد،سر خندق شروع به ریزش میکند.این روند بارها و بارها تکرار میشود و سرخندق به سمت عقب (بالادست حوزه آبخیز )پیش میرود.به این فرآیند ، پیشرفت سرخندق( gully-head advancement) میگویند. در حالی که سر خندق پیشروی میکند ،کانال های های جانبی دیگری شکل میگیرد . این کانال ها خندق های جدیدی میسازند .ایجاد شاخه های جدید آنقدر گسترش میابد تا شبکه خندق یا سیستم چند خندقی ، تمامی حوزه آبخیز را در برگیرد. ۲- فرسایش کانالی در راستای بستر خندق: این نوع فرسایش در حقیقت شستشو و سایش کف و کناره های خندق توسط آب جاری میباشد .طول کانال خندق به هنگام پیشرفت سرخندق به سمت بالا دست ، افزایش میابد.در این هنگام به دلیل فرسایش کانالی خندق عمیقتر و عریض تر میگردد.در برخی موارد کانال اصلی خندق به ۱ کیلومتر نیز میرسد. ۳- لغزش کناره های خندق : دلیل اصلی لغزش کناره های خندق ، فرسایش کانالی میباشد.در فصول بارندگی وقتی خاک اشباع میگردد،کناره های خندق توسط فرسایش کانالی شسته شده ( پنجه لغزش و در برخینوشته ها پاشنه لغزش شسته میشود .مهران). و توده بزرگی از خاک، مستعد ریزش میگردد. همچنین مناطقی که یخزدگی و آب شدگی متناوب دارند ، مستعد لغزش کناره های خندق هستند. ۳ مرحله ای که در بالا ذکر گردید همواره ادامه میابد ؛مگر اینکه خندق با سازه های کنترل خندق یا تجدید پوشش گیاهی تثبیت گردد. منبع: Fao watershed mangement PRINCIPLES OF GULLY CONTROL |
لينک ثابت نوشته شده در پنجشنبه بیست و یکم دی 1385ساعت 1:21 توسط مهران
|
|
|
|
معمولا خندقها با افزایش رواناب سطحی شکل میگیرند.بنابراین کاهش رواناب
سطحی به منظور کنترل خندق ها ضروری میباشد.حوز ه های آبخیز به دلیل استفاده نادرست انسان از اراضی ، رگبار های شدید کوتاه مدت ،باران های طولانی مدت با شدت متوسط و ذوب سریع برف ها به نابودی کشیده میشوند. فاکتورهای ذکر شده در مورد بارندگی باعث تشکیل رواناب زیاد و در نتیجه وقوع سیلاب های شدید و ایجاد خندق ها میشوند. در کنترل گالی ها سه روش زیر باید به کار برده شود. ۱- گسترش خندق ها کاهش یابد و میزان رواناب سطحی ( جریان پیک) تنظیم گردد. ۲- انحراف آب سطحی در بالای خندق ۳- تثبیت خندق با محاسبات ساختاری آن توام با تجدید پوشش گیاهی در نواحی با اقلیم معتدله ، میتوان فقط از مورد اول و دوم به منظور تثبیت خندق های کوچک استفاده نمود. از طرف دیگر در اقالیم استوایی و نیمه استوایی با باران های شدید باید هر سه روش برای کنترل خندق ها مورد استفاده قرار گیرد. فاکتور های موثر بر تشکیل خندق ها : این فاکتور ها به دو گروه طبقه بندی میگردند : ۱- فاکتور های ساخته دست بشر ۲- فاکتور های فیزیکی ۱- فاکتورهای ساخته دست بشر : در کشور های در حال توسعه ، افزایش سریع جمعیت معمولا سبب اشغال زمینه های جنگلی یا مراتع میگردد. بیشتر مهاجران ، درختان را قطع کرده،لاشبرگ و علوفه را سوزانده و بدون در نظر گرفتن موارد حفاظتی ، بر روی تپه ها و دامنه ها کشاورزی میکنند.پس از گذشت چندین سال ، به دلیل فرسایش ورقه ای ، شیاری و خندقی ،باروری خاک کاهش میابد و در نهایت زمین از بین میرود . بنابراین کل یک ناحیه ممکن است به دلیل ایجاد خندق و پیشرفت سرخندق ها به بالا دست حوزه آبخیز ،ازبین برود. ۲- آتش گرفتن جنگل ها و گراس ها: بسیاری از آتش سوزی های جنگلی به دلیل عدم کنترل بشر صورت میگیرد. آتش سوزی گراس ها معمولا در انتهای فصل خشک صورت میگیرد که به دلیل روییدن شاخه های جدید برای تغذیه دام و یا کاشت گیاه زراعی جدید صورت میگیرد.در نواحی شیب دار .خاکی که پس از سوزاندن جنگل یا گراس ها بدون پوشش شده است .در اولین بارندگی مستعد تشکیل خندق میشود. ۳- چرای مفرط: چرای مفرط پوشش حفاظتی خاک را به مقدار بسیار زیاد برداشته و لگدکوبی چهارپایان باعث فشردگی خاک میشود. بنابراین ظرفیت نفوذ خاک کاهش میابد. به دلیل کاهش نفوذ آب رواناب افزایش یافته و خندق های جدیدی ایجاد میشود و یا خندق های قدیمی بزرگتر میشوند. ۴- استخراج معادن : استخراج معادن زیر زمینی یکی از فاکتور هایی است که سبب تشکیل گالی ها میشود. در ابتدا شکاف هایی در خاک ایجاد میشود و خزش خاک ( نوعی فرسایش توده ای) صورت میگیرد. سپس در فصل بارندگی گالی ها شکل میگیرند. ۵- ساخت جاده : اگر به هنگام ساخت جاده شیب ها و قسمت های کنده شده به منظور احداث جاده بدون پوشش گیاهی باشد گالی ها در هر دو طرف جاده شکل میگیرند. سیستم های نامناسب زهکشی برای جاده ها ( تعداد کم مجاری آب ، ظرفیت نامناسب راه آب های جاده ها و ... ) دلیل اصلی ایجاد خندق در این نواحی میباشد . معمولا عریض کردن جاده به هنگام احداث آن و در طول کناره های آن صورت نمیگیرد و در جایی که عریض کردن انجام گردد فرسایش لغزشی صورت میگیرد و سپس با اولین بارندگی باعث تشکیل گالی میشود . ۶- حیوانات اهلی و اثرات چرخ : همچنین حیوانات چهارپای اهلی و اثرات چرخ برخی ماشین ها در امتداد دامنه تپه ها باعث تشکیل خندق ها میگردد. که به دلیل فشرده کردن خاک و در نتیجه کاهش نفوذ آب و افزایش رواناب صورت میگیرد. فاکتور های فیزیکی : چنانچه در بالا ذکر شد ، گالی ها با رواناب زیاد شکل میگیرند . فاکتور های اصلی فیزیکی که بر نرخ رواناب موثرند عبارتند از : بارندگی ، توپوگرافی ، خصوصیات خاک ، تاج پوشش گیاهی. ۱- بارندگی: پراکنش ماهانه بارندگی : این فاکتور از بارش کل سالانه مهمتر است ( به دلیل اثر آن بر پوشش گیاهی) .در مناطق مرطوب با پراکنش یکنواخت بارندگی ، فرسایش سطحی و تشکیل گالی ممکن مشکل عدیده ای را ایجاد نمیکند. زیرا در سرتاسر سال پوشش گیاهی وجود دارد. در منطقی که بارندگی غیر یکنواخت میباشد ، پوشش گیاهی به خصوص گراس ها در فصل خشک( ۳ یا ۵ ماه یا بیشتر) ، از بین میروند . در این مناطق اگر زمین به خوبی استفاده نشود . یا آتشسوزی جنگل ها و مراتع در فصل خشک صورت گیرد . آب باران نمیتواند به خوبی نگهداری شود و در نتیجه در فصل بارندگی رواناب سطحی موجب زمین لغزش و یا ایجاد گالی های بزرگ مقیاس میگردد. شدت بارندگی و رواناب : بین شدت بارندگی ، میزان رواناب ، تراکم پوشش گیاهی و مساحت حوزه آبخیز رابطه برقرار است.این رابطه معمولا به صورت معادله ریاضی بیان میگردد. فرمول های مختلفی که برای کنترل گالی ها و سیلاب ها به کار میروند به خوبی بیانگر این رابطه هستند. در نواحی استوایی و نیمه استوایی پس از اینکه خاک از آب اشباع گردید ، در ماههای مرطوب ( فصول موسمی ، سیکلون های استوایی و مخصوصا طوفانهای شدید باران زا) رواناب شروع به جاری شدن میگردد. به هنگام طوفان های باران زا ، باران به مدت ۲ یا ۳ روز به شدت و بدون وقفه میبارد که سبب زمین لغزش ها ، خندق های بزرگ و سیلاب های مخرب میگردد. در اقالیم قاره ای و معتدله ، باران با شدت متوسط و دوره زمانی چند روزه وجود دارد و یا بارندگی کوتاه مدت و شدید بین ۱۵ تا ۹۰ دقیقه تداوم دارد ( حداکثر شدت بارندگی حدود ۳ میلیمتر بر دقیقه ). همین بارندگی ها باعث تشکیل رواناب و در نتیجه خندق میشوند. شدت بارندگی و نرخ رواناب ( پیک جریان) به ترتیب در واحد میلیمتر بر ساعت یا دقیقه و متر مکعب در ثانیه بیان میگردند.در طراحی و محاسبه سازه های مهندسی مثل چک دم ها و یا ابعاد گالی ها و کنترل سیلاب ها نرخ رواناب( Rate of runoff) مهمتر از میزان رواناب(Amount of runoff) میباشد. ۲- ذوب سریع برف: ذوب سریع برف نیز همانند شدت بارندگی زیاد در مدت کم و یا شدت بارندگی متوسط در مدت زیاد عمل میکند و رواناب زیادی تولید کرده که باعث تشکیل خندق میگردند.. ۲- توپوگرافی : اندازه و شکل حوزه آبخیز و همچنین شیب حوزه بر تاثیر نرخ رواناب و مقدار آب سطحی بسیار موثرند.بنابر این تمامی خصوصیات توپو گرافیکی باید مورد بررسی قرار گیرد. اندازه حوزه آبخیز: حوزه آبخیز بزرگتر ، مقدار رواناب بیشتر دارد. مساحت حوز ه آبخیز به آسانی و با دقت میتواند از نقشه ۱:۱۰۰۰۰ به دست آید ( در کشور ما نقشه ۱:۲۵۰۰۰۰ موجود است .مهران.).اگر نقشه موجود نباشد میتوان با بررسی های میدانی و نقشه برداری با استفاده از تئودولیت و ... مساحت حوزه آبخیز را محاسبه نمود. شکل حوزه آبخیز: در شکل ۱ دو حوزه با مساحت یکسان وجود دارد.ولی شکل این حوزه ها یکسان نمیباشد.هر دو الگوی زهکشی متقارنی دارند ولی فاصله آنها تا خروجی در حوزه کشیده تر بیشتر از دیگری است.بنابراین حوزه کوچکتر زمان تمرکز بیشتری دارد و در نتیجه نرخ رواناب(Q حداکثر/ مترمکعب بر ثانیه) کمتر میباشد.در نتیجه این شکل نشان میدهد که اگر همه فاکتور ها یکسان باشند حوزه های کشیده سیلاب های آنی کمتری نسبت به حوزه های مربعی یا دایره ای دارند. کتاب کنترل گالیها ( این کتاب آنلاین میباشد و شما میتوانید در بخش کتب آنلاین در این وبلاگ(abkhiz.blogfa.com) از این کتاب استفاده نمایید). موفق باشید. مهران |
لينک ثابت نوشته شده در جمعه هشتم دی 1385ساعت 18:25 توسط مهران
|
|
|
|
تعریف فرسایش آبراهه ای یا متمرکز: این نوع فرسایش بوسیله جریان های آبی که در دامنه ها سرازیر شده و به صورت شیار یا خندق بسته به طول آبراهه و وسعت حوزه اثری از خود باقی میگذارند. ۱): هزار دره ها:در این نوع فرسایش سطح اولیه زمین کاملا از بین رفته و آبراهه ها به حدی به هم نزدیک شده اند که فقط نوک تپه ها و ته کناره درهه ها باقی مانده است. جنس خاک اغلب لسی و لیمونی بوده و وجود املاح در خاک و انحلال آنها بوسیله آبهای حاصل از بارندگی سرعت عمل فرسایش را افزایش داده و شیب های تندی به دامنه ها میدهد. مرز مشخصی بین فرسایش آبراهه ای و هزار دره ها وجود ندارد. حرکت توده ای: در نتیجه اشباع شدن طبقه ای از خاک حاصل میگردد.در اغلب موارد حرکات توده ای بافرسایش خطی همراه میباشند. مکانیسم فرسایش آبراهه ای: جریان های متمرکز در آبها باعث کنده شدن کف بستر مجاری آب میگردد.در نتیجه عمق بستر افزایش پیدا کرده و کنار ه های آن نیز ریزش یا لغزش میکنند. در مناطق دارای شیب تند اغلب کف آبراهه ها کم عرض و عمیق تر شده و کناره ها حالت عمودی به خود میگیرد. ولی در جاهای دیگر معمولا عرض بستر زیادتر شده و شیب های کناره ها ملایمتر میباشد. در این حالت مناطقی که دارای شیب تند هستند و یا قسمت های ابتدایی دامنه توسعه میابند و بریدگی هایی را ایجاد مینمایند که هدکت نام دارد.در ایران این پدیده اغلب در آبراهه های موجود در روی مارن قرمز گچی و یا نمکی دوره نئوژن (میوسن)مانند منطقه بین میانه و زنجان به خوبی دیده میشود. معولا در آبراهه هایی که طول نسبتا کوتاهی دارند فقط یک هدکت دیده میشود. و برای آبراهه ای طویلتر در شرائط فوق هدکت های متوالی به وجود میاید. تشکیل هدکت ها مربوط به بریدگی هایی است که در نتیجه (عدم یکنواختی خاک) حاصل میشود. البته بریدگی هایی که به نام هدکت معروف هستند نباید با تغییر شیب مربوط به سنگ های سخت مقاوم به فرسایش اشتباه گردند/در این حالت اولا محل قسمت های عمودی ثابت بوده و پیشروی وجود ندارد و ثانیا میزان فرسایش بسیار کم است.
قومی متفکرند اندر ره دین قومی به گمان فتاده در راه یقین میترسم از آنکه بانگ آید روزی که ای بیخبران ره نه آن است و نه این (خیام) |
لينک ثابت نوشته شده در جمعه هفتم مهر 1385ساعت 14:33 توسط مهران
|
|
|
|
رسوب شناسی: ذرات بستر آبراهه ترکیب ذرات بستری و کناره آبراهه ،بخش مهمی از ویژگی های آبراهه میباشد که بر شکل کانال ،هیدرولیک،میزان فرسایش، رسوبدهی،و پارامتر های دیگر به شدت تاثیر گذار است. ترکیب ذرات بستر آبراهه فاکتور مهمی برای تشخیص رفتار رودخانه است. بررسی ها نشان داده که رفتار،آبراهه های کوهستانی با بستر تخته سنگ و قلوه سنگ ،نسبت به آبراهه های کم شیب که بستر شنی،سیلتی یا رسی دارند بسیار متفاوت است.بهترین و کاربردی ترین طبقه بندی ذرات ، طبقه بندی ونت ورت ( WENTWORTH)میباشد . |
لينک ثابت نوشته شده در سه شنبه سیزدهم تیر 1385ساعت 9:5 توسط مهران
|
|
|
|
